โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการรักษาผู้ป่วยไตวายด้วยเครื่องไตเทียม

หลักสูตรแพทย์ และพยาบาลไตเทียม

 

ความเป็นมาของโครงการ :

 

                เนื่องด้วยปัจจุบัน วิทยาการ และเทคโนโลยีในการรักษาผู้ป่วยภาวะไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย และไตวายเฉียบพลันโดยการบำบัดทดแทนหน้าที่ของไตด้วยไตเทียมได้พัฒนาไปอย่างมาก ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่มีประสิทธิภาพสูง  ทำให้มีการขยายการรักษาผู้ป่วยโรคไตวายในประเทศซึ่งมีจำนวนมาก  แต่ปัญหาการขาดแคลนแพทย์ และพยาบาลไตเทียมนับเป็นปัญหาที่สำคัญ ในการรองรับการขยายการรักษาดังกล่าว ประกอบกับนโยบายของแพทยสภา ที่กำหนดให้การบริการการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (hemodialysis) เป็นไปอย่างมีมาตรฐานตามประกาศแพทยสภาที่ 19/2542 ว่าด้วยเรื่องมาตรฐานการให้บริการการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม    เพื่อสามารถคุ้มครองสิทธิของผู้ป่วยที่รับบริการให้เหมาะสมและเป็นไปตามมาตรฐานของฐานวิชาชีพ โดยแพทย์ และพยาบาลผู้รับผิดชอบในการให้การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมต้องได้รับการฝึกอบรมตามหลักสูตรในสถาบันที่สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยให้การรับรอง ซึ่งหน่วยวิชาโรคไต ภาควิชาอายุรศาสตร์ ให้เป็นสถาบันจัดการอบรมในส่วนภูมิภาคดังกล่าว ทางหน่วยวิชาโรคไตจึงจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการในด้านการรักษาผู้ป่วยโรคไตด้วยเครื่องไตเทียมขึ้นให้แก่พยาบาลที่ปฏิบัติงานในด้านนี้ โดยมีวัตถุประสงค์ให้ผู้เข้าฝึกอบรมมีความรู้ ความสามารถ และทักษะในการดูแลผู้ป่วยโรคไตวายที่รับการรักษาด้วยเครื่องไตเทียม เพื่อช่วยชีวิตผู้ป่วยไตวายเฉียบพลัน และต่ออายุผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายให้สามารถดำรงชีวิตได้ปกติ มีคุณภาพชีวิตที่ดี และเพื่อเตรียมความพร้อมที่จะทำการปลูกถ่ายไตต่อไป  ผลจากการอบรมครั้งนี้   นอกจากจะเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงาน ผู้ร่วมงาน และผู้ใช้บริการแล้วยังเป็นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่สอดคล้องต่อการรองรับมาตรฐานการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมของแพทยสภา

 

เป้าหมาย

 

                มีแพทย์และพยาบาลชำนาญการด้านการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมเพิ่มมากขึ้น

 

เครื่องชี้วัดความสำเร็จ

 

                ปีงบประมาณ 2554 มีแพทย์และพยาบาลที่มีความรู้ ความสามารถทางการแพทย์และพยาบาลเฉพาะทางด้านการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม

 

วัตถุประสงค์

 

                จัดการอบรมเพื่อพัฒนาศักยภาพแพทย์และพยาบาลที่ทำงานด้านการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมในหน่วยไตเทียม

 

เครื่องชี้วัดความสำเร็จ

 

                มีการจัดอบรมแพทย์และพยาบาลทางด้านการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ให้แก่แพทย์และพยาบาล    เป็นระยะเวลา 16 สัปดาห์ โดยมีวัตถุประสงค์ และรายวิชาตามหลักสูตรของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย ดังนี้

  

วัตถุประสงค์ของหลักสูตร

 

                เมื่อผ่านการฝึกอบรมแล้ว ผู้เรียนจะต้องมีความรู้ ความสามารถ ดังนี้

  1. มีความรู้เกี่ยวกับโรคไตวายเฉียบพลัน และไตวายเรื้อรัง มีความเข้าใจ ข้อดี ข้อเสียของการฟอกเลือด เมื่อเทียบกับการรักษาด้วยการทดแทนหน้าที่ของไต (Renal replacement therapy) ประเภทอื่น
  2. มีความเข้าใจปัญหาของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังทั้งทางร่างกาย จิตใจ เศรษฐกิจ และสังคม ตลอดจนสามารถสื่อความเข้าใจให้ผู้ป่วย และญาติได้
  3. สามารถประเมินความเหมาะสมของผู้ป่วยที่จะเข้ารับการรักษาโดยการฟอกเลือด และให้คำแนะนำ (counselling) แก่ผู้ป่วย และญาติได้
  4. สามารถใช้เครื่องไตเทียมตลอดจนอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องทำการฟอกเลือดได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพ
  5. สามารถให้การพยาบาลผู้ป่วยที่ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมได้อย่างเหมาะสมตามกระบวนการพยาบาล
  6. สามารถควบคุมมาตรฐานการดูแล และความปลอดภัยใน หน่วยไตเทียมได้
  7. รู้วิธีการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคในหน่วยไตเทียม
  8. เข้าใจหลัก และวิธีการประเมินผลการฟอกเลือด (hemodialysis adequacy)
  9. ต้องรู้ และสามารถให้การแก้ไขปัญหาเบื้องต้น เมื่อผู้ป่วยเกิดภาวะแทรกซ้อนของการฟอกเลือดอย่างเร่งด่วน

 

เนื้อหาวิชา            ภาคทฤษฎี  ประกอบด้วยหัวข้อเรื่องต่าง ๆ ดังนี้

 

  • กายวิภาค และสรีรวิทยาของระบบไต
  • Renal failure and indication for dialysis
  • Principle of hemodialysis
  • Vascular access: Temporary vascular access
  • Vascular access: Permanent vascular access
  • Water Treatment system: Quality and maintenance
  • Hemodialysis solution
  • Procedure of hemodialysis
    • Pre hemodilysis assessment
    • Preparation of machine
    • Hemodialysis treatment
    • Post hemodilysis assessment
  • Hemodialyzer
  • Hemodialysis machine
  • Anticoagulant drug
  • Principle of dialysis adequacy
  • Complication during hemodialysis
  • Reused of dialysis
  • Infection prevention and control
  • Psychiatric prevention and control
  • Counseling for hemodialysis patients and family
  • Nutrition assessment
  • Hemodialysis in acute renal failure
  • Hemodialysis prescription
    • Acute renal failure
    • Chronic renal failure
  • Special issue in hemodialysis
    • High efficiency and high- flux hemodialysis
    • Sodium variation
  • - Long term morbidity and mortality
  • - Holistic Approach

 

ภาคปฏิบัติ            สาธิต และฝึกปฏิบัติงานในหน่วยไตเทียมฉุกเฉิน และหน่วยเปลี่ยนไต และไตเทียม โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

 

วิธีดำเนินการอบรม :        

 

  1. บรรยายเนื้อหาทางภาคทฤษฎีโดยวิทยากร
  2. จัดฉายสไลด์ และแผ่นใสประกอบคำบรรยาย
  3. อภิปรายกลุ่ม และทำกรณีศึกษา
  4. สาธิต และฝึกปฏิบัติ

 

วิทยากร :

 

  1. ศาสตราจารย์นายแพทย์ ดุสิต ล้ำเลิศกุล ภาควิชาอายุรศาสตร์
  2. อาจารย์นายแพทย์ ดิเรก บรรณจักร์ ภาควิชาอายุรศาสตร์
  3. อาจารย์นายแพทย์ วุฒิเดช โอภาสเจริญสุข ภาควิชาอายุรศาสตร์
  4. อาจารย์นายแพทย์ วีระวร อริยขจร ภาควิชาศัลยศาสตร์
  5. อาจารย์นายแพทย์ ศิวัฒน์ ภู่พิริยะ ภาควิชาศัลยศาสตร์
  6. นายแพทย์ ศุภฤกษ์ จิตติกานนท์ ภาควิชาอายุรศาสตร์
  7. นายแพทย์ ขจรศักดิ์ นพคุณ ภาควิชาอายุรศาสตร์
  8. นายแพทย์ ยุติธรรม สุตีคา ภาควิชาอายุรศาสตร์
  9. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อรวรรณ วงค์มีเกียรติ์ ภาควิชาสรีรวิทยา
  10. นาง สุชาดา บุญแก้ว การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  11. นางสาว อมรา มโนยศ การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  12. นางสาว อัญชลี ทรายคำ การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  13. นาง ถิระนันท์ สุริยะ ภาควิชาอายุรศาตร์
  14. นางสาว เสาวรส ปริญญะจิตตะ การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  15. นาง สุภลัคน์ ตุ้มฟอง การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  16. นาง สุพันธนิดา เชาว์วิศิษฐ์เสรี การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  17. นาง อุไรวรรณ วงค์สวัสดิ์ การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  18. นางสาว ดวงพร พรหมปฏิมา การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  19. นาย นิคม คำเหลือง การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์
  20. นาง พันทวี เสี้ยวยิ้ม การพยาบาลผู้ป่วยอายุรศาสตร์

 

คุณสมบัติของผู้เข้ารับการอบรม     :

 

                แพทย์และพยาบาลวิชาชีพ   ที่มีความสนใจด้านการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม สังกัดกระทรวงสาธารณสุขในเขต 17 จังหวัดภาคเหนือ

เวลา และสถานที่ฝึกปฏิบัติ :

 

การบรรยาย                           ใช้เวลาในการอบรม 16 สัปดาห์

                                                ระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2554  ถึงวันที่ 31 กรกฎาคม 2554

                                                ณ ห้องเรียนหน่วยวิชาโรคไต ชั้น 5 อาคารสุจิณโณ และ

                                                ณ ห้องเรียนหน่วยวิชาโรคไต ชั้น 10 อาคารศรีพัฒน์

        โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่

 

การสาธิตและฝึกอบรม      ผู้เข้ารับการฝึกอบรมจะต้องฝึกปฏิบัติงานทุกวันราชการ

                                          ช่วงเวลา 08.30-17.30 น. ณ  ห้องไตเทียมฉุกเฉิน

  และ ห้องเปลี่ยนไตและไตเทียม

  โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่

 

ผู้รับผิดชอบโครงการ :      หน่วยวิชาโรคไต ภาควิชาอายุรศาสตร์ 

  คณะแพทยศาสตร์  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

 

ประธานโครงการ :             ศาสตราจารย์นายแพทย์ ดุสิต ล้ำเลิศกุล

 

การประเมินผล :

  1. ผลงานเอกสารทางวิชาการ
  2. ผลงานการอภิปราย
  3. ผลการฝึกปฏิบัติงาน
  4. การสอบข้อเขียน
  5. การสอบสัมภาษณ์ และเจตคติ

 

ผลที่คาดว่าจะได้รับหลังจากเสร็จสิ้นการอบรม :   

   

ผู้เข้ารับการอบรม    มีความรู้ ความสามารถทางการแพทย์และพยาบาลเฉพาะทางด้านการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม โดยผู้เรียนสามารถ

  1. ดูแลผู้ป่วยโรคไตที่รับการรักษาด้วยเครื่องไตเทียมได้อย่างถูกต้อง และปลอดภัย
  2. แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า และป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการรักษาด้วยเครื่องไตเทียม

 

เครื่องชี้วัดความสำเร็จ

 

                ในเดือนตุลาคม  2553  ผู้เข้ารับการอ